Άλβαρο ντε Κάμπος (ετερώνυμο του Φερνάντο Πεσσόα), LISBON REVISTED (1926)

 

Fernando António Nogueira de Seabra Pessoa

Από το Ο ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ (1923-1930)

Μετάφραση: Μαρία Παπαδήμα

Τίποτα δεν με δένει με τίποτα.

Θέλω πενήντα πράγματα μαζί.

Επιθυμώ με τη λαχτάρα σάρκας πεινασμένης 

κάτι που δεν ξέρω τι είναι – 

σίγουρα άλλο δεν είναι απ' το ακαθόριστο...

Κοιμάμαι ανήσυχος, και ζω σ' ένα ανήσυχο όνειρο 

αυτού που κοιμάται ανήσυχος, μισός στο όνειρο.

Μου έκλεισαν όλες τις πόρτες, αφηρημένες και αναγκαίες.

Τράβηξαν από μέσα τις κουρτίνες σκεπάζοντας όλες τις 

       ιστορίες που θα μπορούσα να δω απ' το δρόμο.

Δεν υπάρχει στο σοκάκι που βρήκα ο αριθμός της πόρτας που μου έδωσαν.

Ξύπνησα στην ίδια ζωή που είχα αποκοιμηθεί.

Ως και οι στρατιές του ονείρου μου εξολοθρεύτηκαν.

Ως και τα όνειρά μου ένιωσαν ψεύτικα καθώς τα 

     ονειρευόμουν.

Ως κι η ζωή που επιθυμώ με κουράζει – ως κι η ζωή αυτή ...

Καταλαβαίνω σε ακανόνιστα διαστήματα, 

γράφω στο περιθώριο της κούρασης,

και η πλήξη της ίδιας της πλήξης μου με ξεβράζει στην ακτή.

Δεν ξέρω ποιο πεπρωμένο ή μέλλον περιμένει τη δίχως 

       πηδάλιο αγωνία μου,

δεν ξέρω ποια νησιά του απίθανου Νότου με κρατούν ναυαγό, 

ή ποια φοινικόδασα της λογοτεχνίας θα μου δώσουν 

       τουλάχιστον ένα στίχο.

Όχι, όχι, δεν το ξέρω, ούτε αυτό ούτε κάτι άλλο ούτε τίποτα...

Και στο βάθος του μυαλού μου, όπου ονειρεύομαι ό,τι 

ονειρεύτηκα,

στα έσχατα πεδία της ψυχής μου όπου ενθυμούμαι χωρίς λόγο 

(το παρελθόν είναι μια φυσική ομίχλη από ψεύτικα δάκρυα), 

στους δρόμους και τα ξέφωτα των μακρινών δασών 

όπου φαντάστηκα την ύπαρξή μου, 

τρέχουν πανικόβλητες, τελευταία απομεινάρια 

της τελικής ψευδαίσθησης,

οι στρατιές του ονείρου μου, που εξολοθρεύτηκαν πριν καν 

      υπάρξουν,

οι λεγεώνες μου που δεν υπήρξαν ποτέ, αφανισμένες εν Θεώ.

Πάλι σε ξαναβλέπω,

πόλη των παιδικών μου χρόνων φοβερά χαμένη...

πόλη θλιμμένη και εύθυμη, πάλι ονειρεύομαι εδώ...

Εγώ; Είμαι άραγε ο ίδιος εγώ που εδώ έζησα, κι εδώ γύρισα,

κι εδώ ξαναγύρισα και ξαναγύρισα;

Κι εδώ πάλι ξαναγύρισα;

Ή είμαστε, όλα τα Εγώ που υπήρξα εδώ ή υπήρξαν, 

μια σειρά από χάντρες – όντα δεμένα μ' ένα νήμα-μνήμη,

μια σειρά ονείρων του εαυτού μου που τα ονειρεύτηκε 

      κάποιος άλλος πέρα από μένα;

Πάλι σε ξαναβλέπω,

με την καρδιά πιο μακρινή, και την ψυχή λιγότερο δική μου

Πάλι σε ξαναβλέπω - Λισαβόνα και Τάγε και το καθετί-

διαβάτης μάταιος εντός σου και εντός μου,

ξένος εδώ όπως παντού, 

τυχαίος στη ζωή και στην ψυχή, 

φάντασμα που περιπλανιέται σε αίθουσες αναμνήσεων, 

με το θόρυβο των ποντικών και των σανιδιών που τρίζουν 

στο καταραμένο κάστρο της ύπαρξης που πρέπει να 

      ζήσουμε...

Πάλι σε ξαναβλέπω, 

σκιά που περνάς ανάμεσα στις σκιές, και λάμπεις 

μια στιγμή κάτω από ένα φως άγνωστο θανατηφόρο, 

και μπαίνεις στη νύχτα ίδια με τη γραμμή του πλοίου σαν 

      χάνεται

στο νερό που πια δεν ακούγεται...

Πάλι σε ξαναβλέπω, 

αλλά τον εαυτό μου, αλίμονο, δεν τον ξαναβλέπω! 

Έσπασε ο μαγικός καθρέφτης όπου με ξανάβλεπα ίδιο, 

και σε κάθε μοιραίο κομμάτι βλέπω μόνο ένα κομμάτι από 

      μένα –

ένα κομμάτι από σένα κι από μένα!...

26/4/1926

Άλβαρο ντε Κάμπος (ετερώνυμο του Φερνάντο Πεσσόα), LISBON REVISTED (1923)

 

Fernando António Nogueira de Seabra Pessoa

 

Από το Ο ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ (1923-1930)

Μετάφραση: Μαρία Παπαδήμα

Τίποτα. Δεν θέλω τίποτα.

Το ξαναείπα πως δεν θέλω τίποτα.

Μη με ζαλίζετε με συμπεράσματα!

Το μοναδικό συμπέρασμα είναι ο θάνατος.

Μη με σκοτίζετε με αισθητικές!

Μη μου μιλάτε για ηθική!

Πάρτε από δω τη μεταφυσική!

Μη μου εκθειάζετε τέλεια συστήματα, μη μου απαριθμείτε 

       τις κατακτήσεις

των επιστημών (των επιστημών, ω Θεέ μου, των επιστημών!)

των επιστημών, των τεχνών, του σύγχρονου πολιτισμού!

Τι κακό έκανα εγώ σε όλους τους θεούς;

Αν κατέχετε την αλήθεια, κρατήστε την!

Είμαι τεχνικός, αλλά η τεχνική μου αφορά μόνο την τεχνική,

πέραν αυτού είμαι τρελός, δικαίωμά μου.

Δικαίωμά μου, μ' ακούτε;

Μη με πρήζετε, για τ' όνομα του Θεού!

Με θέλατε παντρεμένο, ματαιόδοξο, καθημερινό και φορολογήσιμο;

 

Με θέλετε το αντίθετό του, το αντίθετο του οτιδήποτε;

Αν ήμουν άλλος, θα έκανα σε όλους σας το χατίρι.

Αλλά τέτοιος που είμαι, πάρτε το απόφαση!

Πηγαίνετε στο διάβολο χωρίς εμένα, 

ή αφήστε με να πάω μοναχός μου στο διάβολο! 

Γιατί θα πρέπει να πάμε παρέα;

Μη με πιάνετε απ' το μπράτσο!

Δεν μου αρέσει να με πιάνουν απ' το μπράτσο. Θέλω να 

       είμαι μόνος.

Το ξαναείπα πως είμαι μόνος, μόνος!

Αχ τι μπελάς κι αυτός να με θέλουν κι εμένα μαζί τους!

Γαλανέ ουρανέ – ο ίδιος των παιδικών μου χρόνων- 

αιώνια αλήθεια κενή και τέλεια! 

Τάγε ακύμαντε, βουβέ κι αιώνιε, 

μικρή αλήθεια όπου καθρεφτίζεται ο ουρανός!

Ω οδύνη που σε ξαναβρίσκω, Λισαβόνα αλλοτινή του σήμερα! 

Τίποτα δεν μου δίνετε, τίποτα δεν μου παίρνετε, δεν είστε 

      τίποτα που να αισθάνομαι.

Αφήστε με ήσυχο! Δεν θ' αργήσω, εγώ ποτέ δεν αργώ... 

Κι όσο αργεί η Άβυσσος και η Σιωπή θέλω να είμαι μόνος!

Φερνάντο Πεσσόα, Όλοι εμείς οι ζωντανοί

Όλοι εμείς οι ζωντανοί ξοδεύουμε

Μία ζωή, στο να τη ζούμε,

Μια άλλη, στο να την σκεφτόμαστε. 
Και η μόνη ζωή που έχουμε
Μοιράζεται ανάμεσα 
Στην αληθινή και την ψεύτικη.
Αλλά ποια είναι η αληθινή
 Και ποια είναι η ψεύτικη 
Κανένας δεν μπορεί να εξηγήσει.
 Και καθώς συνεχίζουμε ζώντας
 Η ζωή που σπαταλάμε είναι αυτή
 Που είναι καταδικασμένη σε σκέψη.

Μπερνάρντο Σοάρες (ετερώνυμο του Φερνάντο Πεσσόα), Το βιβλίο της Ανησυχίας / Απόσπασμα 213

Μετάφραση: Μαρία Παπαδήμα




Όλα με εγκαταλείπουν.
Η ζωή μου ολόκληρη, οι αναμνήσεις μου, η φαντασία μου και όσα περιλαμβάνει, η προσωπικότητά μου, όλα με εγκαταλείπουν.
Διαρκώς αισθάνομαι ότι υπήρξα άλλος,
ότι αισθάνθηκα άλλος,
ότι σκέφτηκα άλλος.
Αυτό στο οποίο παρευρίσκομαι είναι ένα θέαμα με άλλο σκηνικό.
Και αυτό στο οποίο παρευρίσκομαι είμαι εγώ.

Συναντώ μερικές φορές, στη συνηθισμένη αταξία των λογοτεχνικών μου συρταριών,
χαρτιά γραμμένα από μένα πριν από δέκα, πριν από δεκαπέντε χρόνια, ίσως και περισσότερα.
Και πολλά απο αυτά μου φαίνονται ότι ανήκουν σε κάποιον ξένο.
Δεν με αναγνωρίζω σ' αυτά.
Κάποιος τα έγραψε, και ήμουν εγώ.
Τα αισθάνθηκα εγώ, αλλά σαν σε κάποια άλλη ζωή,
από την οποία ξύπνησα τώρα σαν από το όνειρο κάποιου άλλου.

Τυχαίνει συχνά να συναντώ πράγματα γραμμένα από μένα όταν ήμουν πολύ νέος
- σκόρπια γραπτά των δεκαεπτά, των είκοσί μου χρόνων.
Μερικά έχουν μια δύναμη έκφρασης
που δεν θυμάμαι ότι ήταν δυνατόν να είχα σ' εκείνη την εποχή της ζωής μου.
Ορισμένες φράσεις, διάφορα αποσπάσματα γραμμένα λίγο μετά την εφηβεία μου,
που μοιάζουν να είναι καρπός αυτού που είμαι σήμερα,
μετά την εμπειρία ετών και πραγμάτων.
Αναγνωρίζω πως είμαι ο ίδιος που ήμουν.
Και δεδομένου ότι αισθάνομαι σήμερα πως έχω κάνει μεγάλη πρόοδο σε σχέση με αυτό που υπήρξα,
αναρωτιέμαι πού είναι η πρόοδος, αν ήμουν τελικά ο ίδιος με αυτό που είμαι σήμερα.
Υπάρχει σ' αυτό ένα μυστήριο που με μειώνει και με καταπιέζει.

Δεν είναι πολλές μέρες που ένα σύντομο γραπτό του παρελθόντος
μού προκάλεσε μια τρομερή εντυπώση.
Θυμάμαι πολύ καλά ότι το ενδιαφέρον μου, έστω σχετικό,
όσον αφορά τη γλώσσα, δεν έχει πολλά χρόνια.
Βρήκα σ' ένα συρτάρι ένα γραπτό μου, πολύ πιο παλιό,
όπου αυτό το ενδιαφέρον φαίνεται ιδιαίτερα έντονο.
Σίγουρα δεν με κατάλαβα στο παρελθόν μου.
Πώς έγινα αυτό που ήμουν ήδη;
Πώς αναγνωρίζω σ' εμένα σήμερα αυτό που δεν αναγνώριζα σ' εμένα χτές;
Όλα συγχέονται σ' ένα λαβύρινθο όπου εγώ τα χάνω μ' εμένα.

Η σκέψη μου χάνεται σε ονειροπολήσεις,
και είμαι σίγουρος πως αυτό που γράφω το έγραψα ήδη.
Θυμάμαι.
Και ρωτάω αυτο που μέσα μου υποτίθεται πως είναι
αν δεν υπαρχει σ' αυτό τον πλατωνισμό των εντυπώσεων
άλλη ενθύμηση πιο προσανατολισμένη,
άλλη ανάμνηση μιας προηγούμενης ζωής που να είναι μόνο αυτής της ζωής...
Θεέ μου, Θεέ μου, σε ποιον παρευρίσκομαι;
Πόσοι είμαι;
Ποιος είμαι εγώ;
Τι είναι αυτό το μεσοδιάστημα που υπάρχει ανάμεσα σ' εμένα και σ' εμένα;

Φερνάντο Πεσσόα, Ασύνδετα Ποιήματα 1913-1915/Απόσπασμα

Μετάφραση: Γιάννης Σουλιώτης


Το παρόν, λες, ζήσε
Ζήσε μόνο το παρόν.

Αλλά εγώ δε θέλω το παρόν, την πραγματικότητα θέλω.
Θέλω τα πράγματα που υπάρχουν, όχι το χρόνο
Που τα μετράει.

Τι είναι το παρόν;
Είναι κάτι σχετικό με το παρελθόν και το μέλλον.
Είναι κάτι που υπάρχει με την προϋπόθεση πως υπάρχουν κι αυτά.
Κι εγώ την πραγματικότητα μονάχα θέλω
Τα πράγματα χωρίς παρόν.

Δε θέλω το χρόνο στα σχέδιά μου να περιλαμβάνω
Δε θέλω τα πράγματα σαν παρόντα να σκέφτομαι
Αλλά σαν πράγματα.
Δε θέλω απ' αυτά τα ίδια να τα διαχωρίζω
Και σαν παρόντα να τα βλέπω.
Ούτε και σαν πραγματικά,
Ούτε σαν τίποτ' άλλο.

Εγώ θα τα βλέπω, θέλω μόνο να τα βλέπω
Να τα βλέπω μέχρι που να μην μπορώ γι' αυτό να σκέφτομαι
Χωρίς χρόνο και τόπο να τα βλέπω
Να βλέπω διαιρώντας τα πάντα με το ελάχιστο που φαίνονται.

Κι αυτή η επιστήμη δεν υπάρχει.